Aanstaande zondag zing ik Tierkreis van Karlheinz Stockhausen in Gent. Nog niet zo lang geleden was ik ervan overtuigd dat de muziek van deze man nooit mijn pad zou kruisen, maar het lot heeft anders bepaald.

Op verzoek van het Festival van Vlaanderen heb ik met Victorine Pasman een nieuw straattheaterprogramma ontwikkeld voor Avanti!. Het is een fietstocht langs allerlei concerten en voorstellingen, met dit jaar als thema de tekens van de dierenriem. Of we iets konden maken in dit kader? Al snel werd me duidelijk dat er verdomd weinig vocale muziek bestaat die je in verband kunt brengen met sterrenbeelden. Het probleem met dit onderwerp is dat er een nogal zweverig sfeertje omheen hangt. Googlesearch “music + zodiac” bleef maar hardnekkig doorverwijzen naar “Cosmic Music: for your mind, body and spirit” en “Zodiacal Music” van Astrology Weekly. Niet echt wat ik zocht.

Tierkreis van Stockhausen was al gesuggereerd door de artistiek leider van het festival, maar het stuk was toen nog geen serieuze overweging voor mij. Ik kende Tierkreis alleen in de instrumentale versie, en ik ben eigenlijk een beetje bang voor  Stockhausen. Ik vind zijn muziek extreem Duits, ingewikkeld, serieus en lastig om te studeren, vooral voor zangers. Stockhausen is een van de meest invloedrijke avant-gardecomponisten. Bekend en berucht om zijn vergaande, baanbrekende theorieën en compositietechnieken. Hij hield zich bijvoorbeeld een tijd lang uitsluitend bezig met seriële muziek. Alle muzikale parameters worden hierbij  ingedeeld in series en een compositie wordt opgebouwd aan de hand van deze series. Fascinerend is dat in theorie deze muziek extreem geordend is, maar voor de meeste oren klinkt seriële muziek als één grote chaos.

Uiteindelijk heb ik toch gekozen voor Tierkreis: een van de populairste, tonale werken van Stockhausen. Ik sta er nu ook helemaal achter. Het zijn twaalf miniatuurtjes met mooie melodieën, die ieder het karakter van een sterrenbeeld uitdrukken. Een groot voordeel van het stuk is dat je het op verschillende instrumenten kunt uitvoeren. Ook als zanger, met door Stockhausen zelfgeschreven teksten. Maar ik vermoed dat Tierkreis niet vaak wordt gezongen, er is in ieder geval geen opname van te krijgen.

Volgens de componist moet ik het stuk zingen onder begeleiding van piano, harp, klokkenspel of een ander akkoordeninstrument. Maar ik sla zijn advies in de wind en voer het uit met violist Stijn Schmeddes. Soms samen spelend, soms solo. Hierdoor krijgen de violist en ik veel meer vrijheid en kunnen we onze eigen interpretatie op het stuk loslaten. We maken de uitvoering extra onorthodox met decor- en kostuumontwerp van Victorine Pasman, en we hebben de voorstelling omgedoopt tot Libra. Het is echter de vraag of Stockhausen blij zou zijn geweest met onze keuzes. Waarschijnlijk niet, omdat het niet exact is zoals hij voorschrijft. Maar ik hoef gelukkig niet bang te zijn dat hij naar Gent komt om me een draai om mijn oren te geven, de componist is in 2007 overleden.

• Zondag 25 september 2011
• Festival van Vlaanderen, Avanti!
• Boomgaard Dorpsstraat, Sint-Martens-Latem (BE)
• Libra door Victorine Pasman (kostuum-, decorontwerp en performer), Laura Stavinoha (sopraan), Stijn Schmeddes (violist)
• Tijden: 15.15, 16.00 en 16.45 uur